Monthly Archives: Σεπτεμβρίου 2014

Εμείς και ο Μακιαβέλι (του Μιχ. Θεοδοσιάδη)

Εμείς και ο Μακιαβέλι

του Μιχαήλ Θεοδοσιάδη
http://eagainst.com/articles/emeis-kai-o-machiavelli/

Το 1494 ο βασιλιάς της Γαλλίας, Κάρολος ο 8ος, εισβάλει στην Ιταλία και κατακτά την Νάπολη και την ρεπουμπλικανική Φλωρεντία. To 1512 η Φλωρεντία θα περάσει στον έλεγχο των Ισπανών οι οποίοι θα στηρίξουν με κάθε μέσο την αριστοκρατική οικογένεια των Μέδικων, ενισχύοντας έτσι την επιρροή της στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της πόλης. Ο Φλωρεντίνος φιλόσοφος, Νικολό Μακιαβέλι, όντας τότε γραμματέας του Δευτέρου Ανώτατου Δικαστηρίου της Φλωρεντίας, θα βρεθεί αντιμέτωπος με την πανίσχυρη εξουσία τους. Ένα χρόνο αργότερα θα συλληφθεί, θα βασανιστεί, θα εκτοπιστεί αλλά αργότερα θ’ αποφυλακιστεί. Έχοντας όμως χάσει όλα του τα αξιώματα, θα καταφύγει στο ιδιωτικό του κτήμα, μόλις λίγα χιλιόμετρα έξω λίγο έξω τη γενέτειρά του, προσπαθώντας να επανέλθει στην πολιτική σκηνή μέσω της πένας του. Έτσι, θα συγγράψει τον Ηγεμόνα (σε ακριβή μετάφραση από τα Ιταλικά Il Principe, ο Πρίγκηπας), όπου και αναλύει με πλήρη σαφήνεια ποιες θα πρέπει να είναι οι κινήσεις ενός άρχοντα (μονάρχη) για να επιβληθεί (προωθώντας τα δικά του συμφέροντα) και, φυσικά, πώς να διατηρήσει την εξουσία του, αλλά και με ποιούς τρόπους θα εξουδετερώσει εχθρούς και συνωμότες. Πολλοί μεταγενέστεροι φιλόσοφοι, μεταξύ αυτών και ο Ρουσσώ, θεώρησαν τον Ηγεμόνα σαν μια μορφή σάτιρας λόγο του έντονα κυνικού του ύφους και της ωμότητας με την οποία προσπαθεί να αγγίξει την λογική του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Στην πραγματικότητα, ο Μακιαβέλι αποσκοπούσε να κερδίσει την εύνοια και την εμπιστοσύνη του Giuliano di Lorenzo των Μεδίκων ώστε ο ίδιος να επανακτήσει κάποια από τα χαμένα του αξιώματα, και μέσω του Ηγεμόνα προσέφερε [στον Giuliano] «συμβουλές» σχετικά με το πως θα μπορούσε να κυριαρχήσει στην Φλωρεντία.

Ο Ηγεμόνας είναι ίσως το πιο γνωστό και πολυσυζητημένο (αλλά και αντιπροσωπευτικό για το ευρύ κοινό) έργο του Ιταλού φιλοσόφου. Αγνοείται, όμως, το γεγονός πως ο Μακιαβέλι ποτέ δεν υπήρξε φιλομοναρχικός. Αντιθέτως, θεωρούσε το ρεπουμπλικανικό (δημοκρατικό) σύστημα διακυβέρνησης προτιμότερο: όπως έγραψε στο Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, τα εγκλήματα που διαπράττουν οι πρίγκιπες και οι βασιλιάδες είναι πολύ περισσότερα από αυτά των δημοκρατικά εκλεγμένων ηγετών. Έπειτα, ο ίδιος, ουδέποτε εξέδωσε τον Ηγεμόνα, ο οποίος κυκλοφόρησε πέντε χρόνια μετά το θάνατό του, το έτος 1532. Όμως, ο Ηγεμόνας, κεντρίζει το ενδιαφέρον πολλών μελετητών και αποτελεί ορόσημο στην Πολιτική Θεωρία της προ-νεοτερικής εποχής, ενώ κατά διαστήματα υπήρξε βασική πηγή έμπνευσης για διάφορους πολιτικούς, δικτάτορες και επαναστάτες μεταξύ αυτών και ο Χίτλερ, ο Μουσολίνι, ο Στάλιν, ο Ροβεσπιέρος και πολλοί άλλοι [1]. Ως εκ τούτου, η χρήση του όρου μακιαβελισμός δεν αντιπροσωπεύει τη διδασκαλία του συνολικού έργου του Μακιαβέλι εφόσον δεν αντικατοπτρίζει τις ρεπουμπλικανικές καταβολές της πραγματικής πολιτικής του σκέψης. Αντιθέτως, αντανακλά τη σατανική ραδιουργία που προωθείται μέσω του Ηγεμόνα, καθώς και τη μηχανορραφία, την ωμότητα, την δολοπλοκία, τον κυνισμό, τον ωφελιμισμό και την άρση κάθε ηθικού φραγμού για την επίτευξη προσωπικών στόχων, αναφορικά πάντα με τις μεθόδους που κάποιος εξουσιαστής μπορεί να χρησιμοποιεί προκειμένου να προστατέψει τη δική του ευημερία, εξουδετερώνοντας ταυτόχρονα εσωτερικούς και εξωτερικούς «εχθρούς». Η χρήση ύπουλων και καταχθόνιων μέσων είναι ηθικά νομιμοποιημένη όπως και η καταπάτηση κάθε πολιτικής αξίας που ορίζει ποιες ανθρώπινες πράξεις είναι αποδεκτές, ορθές και για ποιον λόγο και με ποιά μέσα θα πρέπει να τις επιδιώκουμε και ποιες θεωρούμε ανάρμοστες και προς αποφυγή.

Ποιός μπορεί να αρνηθεί ότι η φιλοσοφία του Μακιαβέλι έχει επηρεάσει βαθιά τη δυτική πολιτική σκέψη; Ωστόσο, ποια είναι η καινοτομία των ιδεών του και η ιδιαιτερότητα των κειμένων του; Γιατί τα επιχειρήματά του φαίνεται να είναι τόσο σημαντικά στις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι ηγέτες; Υπάρχουν δύο σημαντικά σημεία που καθορίζουν τη συμβολή του Μακιαβέλι στην δυτική πολιτική σκέψη: 1) η δημιουργία σύγχρονων πολιτικών υποκειμένων και 2) η διαλεκτική μεταξύ εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων. Η κατανόηση της συνεισφοράς του, όμως, προϋποθέτει περαιτέρω εξέταση στην πορεία της πολιτικής σκέψης από την αρχαία Αθήνα μέχρι και σήμερα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ PDF Εμείς και ο Μακιαβέλι

Ουτοπίες και δυστοπίες (του Θανάση Τσακίρη)

Ουτοπίες και δυστοπίες (του Θανάση Τσακίρη)

Ο Άνθρωπος είναι ένα ον που ζει σε δυο κόσμους, τον εξωτερικό και τον εσωτερικό. Ο πρώτος είναι ο πραγματικός φυσικός κόσμος, ενώ ο δεύτερος είναι ο κόσμος του μυαλού και των ιδεών, ή ο υποκειμενικός κόσμος των φιλοσόφων και ο πνευματικός των θεολόγων. Είναι οι φιλοσοφίες, οι φαντασιοκοπίες, οι προβολές, οι εικόνες και οι δοξασίες που έχουν αποτέλεσμα την διαμόρφωση της συμπεριφοράς των ανθρωπίνων όντων

Διαβάστε τη συνέχεια
utopia and dystopia παρουσίαση power point