Βιβλιογραφία 4

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΙΑ ΜΑΣ ΣΗΜΕΡΑ
ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ
Εκδ. Ύψιλον
Δεν βλέπω, όπως νομίζω ότι και κανείς δεν μπορεί να δει, εκτός αν είναι τελείως φαντασιόπληκτος ή προγονόπληκτος, την αρχαία Ελλάδα ως πρότυπο το οποίο θα αρκούσε να το αντιγράψουμε για να βρούμε την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, την ισότητα και παν το αγαθόν. Η αρχαία Ελλάδα δεν είναι πρότυπο, ούτε μοντέλο προς μίμηση, όπως άλλωστε δεν μπορεί να είναι κανένα ιστορικό έργο σε οποιονδήποτε τομέα. Θεωρώ, όμως, ότι πρέπει να λειτουργήσει για μας σαν γονιμοποιημένο σπέρμα, δεδομένου ότι μας επιτρέπει να δούμε εν τη γενέσει τους πληθώρα στοιχείων πάντοτε επικαίρων – μπορεί και πρέπει να είναι για μας κέντρισμα, έμπνευση και πηγή ιδεών. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ
KOSIK KAREL
Εκδ. Ψυχογιός
Ο Karel Kosik δεν είναι μόνο ένας από τους πιο σημαντικούς φιλοσόφους του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, αλλά και ένας απ’ αυτούς οι οποίοι ενσάρκωσαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το πνεύμα της αντίστασης της κριτικής σκέψης. Είναι επίσης ένας ανάμεσα στους λίγους εκείνους οι οποίοι αντιστάθηκαν διαδοχικά στις τρεις μεγάλες δυνάμεις καταπίεσης της σύγχρονης ιστορίας: στο φασισμό, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’40, στο γραφειοκρατικό σταλινικό καθεστώς από το 1956 και στη δικτατορία της αγοράς από το 1989.
Σε μια εποχή όπου τόσοι στοχαστές έχουν χάσει την αυτονομία τους προκειμένου να υπηρετήσουν τους ισχυρούς αυτού του κόσμου ή έχουν λοξοδρομήσει από την ιστορική πραγματικότητα στρεφόμενοι σε ακαδημαϊκά γλωσσικά παιχνίδια, ο Kosik εμφανίζεται ως ένας άνθρωπος που στέκεται όρθιος, που αρνείται να υποταχθεί και δε διστάζει να στοχάζεται, ενάντια στο ρεύμα, τα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας.
Αυτός ο τόμος που εκδίδεται συγχρόνως στα ελληνικά, στα γαλλικά και στα ισπανικά, πιθανότατα επίσης και στα πορτογαλικά και στα αγγλικά, συγκεντρώνει μερικά από τα πιο σημαντικά δοκίμια της πρώτης περιόδου του έργου του (1964-1968). (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ (ΔΙΤΟΜΟ)
ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
RUSSELL BERTRAND
Εκδ. Αρσενίδης
Οι αντιλήψεις περί της ζωής και του κόσμου πού ονομάζουμε «φιλοσοφικές» είναι προϊόν δύο παραγόντων: ο ένας είναι οι κληρονομημένες θρησκευτικές και ηθικές αντιλήψεις, ο δεύτερος είναι το είδος της έρευνας πού μπορεί να αποκληθή «επιστημονική», με την ευρύτατη σημασία της λέξεως. Οι φιλόσοφοι διαφέρουν μεταξύ των βαθύτατα ως προς την αναλογία κατά την οποίαν οι δύο αυτοί παράγοντες υπεισέρχονται στα συστήματα των, άλλ’ η παρουσία και των δύο, ως ένα ορισμένο βαθμό, χαρακτηρίζει τη φιλοσοφία.
Η «φιλοσοφία» είναι μία λέξη πού χρησιμοποιήθηκε κατά ποικίλους τρόπους, άλλοτε με πλατύτερη, άλλοτε με στενότερη έννοια. Προτίθεμαι να τη χρησιμοποιήσω στην ευρύτατη της έννοια, πού θα προσπαθήσω τώρα να εξηγήσω. Η φιλοσοφία, όπως θα υπονοώ τη λέξη, είναι κάτι ενδιάμεσο μεταξύ θεολογίας και επιστήμης. Όπως και η θεολογία, συνίσταται σε θεωρήσεις επί θεμάτων ως προς τα οποία η ακριβής γνώση υπήρξεν, ως την ώρα, ανεπιβεβαίωτη αλλά, όπως η επιστήμη, απευθύνεται προς την ανθρώπινη λογική μάλλον παρά προς το δόγμα, είτε περί παραδόσεως πρόκειται είτε περί αποκαλύψεως. Κάθε οριστική γνώση – αυτό τουλάχιστον ισχυρίζομαι – ανήκει στην επιστήμη, κάθε δόγμα, καθ’ όσον υπερβαίνει την οριστική γνώση, ανήκει στη θεολογία. Αλλά μεταξύ θεολογίας και επιστήμης υπάρχει μια νεκρά ζώνη, εκτεθειμένη σ’ επιθέσεις και από τις δύο πλευρές. Αυτή η νεκρά ζώνη είναι η φιλοσοφία. Σχεδόν όλα τα ρωτήματα πού παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον στα θεωρητικά πνεύματα είναι μορφής τέτοιας πού δεν βρίσκουν απόκριση στην επιστήμη, και οι πλήρεις αυτοπεποιθήσεως απαντήσεις των θεολόγων δεν φαίνονται πια τόσο πειστικές όσο στους περασμένους αιώνες. Χωρίζεται πράγματι ο κόσμος σε πνεύμα και ύλη, και αν ναι, τί είναι πνεύμα και τί είναι ύλη; Υπόκειται το πνεύμα στην ύλη ή μήπως εξουσιάζεται από ανεξάρτητες δυνάμεις; Έχει μήπως το σύμπαν ενότητα ή σκοπό; Εξελίσσεται προς κάποιο πέρας; Υπάρχουν, πράγματι, φυσικοί νόμοι, ή μήπως πιστεύουμε σ’ αυτούς μόνον διότι τρέφουμε έμφυτον έρωτα προς την τάξη; Είναι ο άνθρωπος αυτό πού φαίνεται στον αστρονόμο, ένα μικροσκοπικό σβωλαράκι από άνθρακα και νερό πού έρπει επάνω σ’ έναν μικρό και δίχως σημασία πλανήτη; ‘Η μήπως είναι τέτοιος όπως φαίνεται στον Άμλετ; Είναι μήπως ταυτόχρονα και τα δύο; Υπάρχει μήπως ένας ανώτερος τρόπος ζωής και ένας άλλος ευτελής, ή μήπως όλοι οι τρόποι ζωής είναι απλούστατα μάταιοι; Εάν υπάρχει ανώτερος τρόπος ζωής σε τί συνίσταται και πώς μπορούμε να τον επιτύχουμε; Πρέπει το καλό να είναι αιώνιο για να εκτιμάται επάξια, ή μήπως αξίζει να το επιζητούμε και όταν ακόμη το σύμπαν κινείται αδυσώπητα προς τον αφανισμό; Υπάρχει πράγματι αυτό πού αποκαλούμε σοφία, ή μήπως αυτό πού φαίνεται ως σοφία δεν είναι παρά μόνον η πεμπτουσία της τρέλας; Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά δεν είναι δυνατόν να βρεθή στο εργαστήριο. Οι θεολογίες διακηρύσσουν ότι δίνουν απαντήσεις, υπερβολικά οριστικές απαντήσεις, άλλ’ ακριβώς η οριστικότητά των αυτή παρακινεί τα σύγχρονα πνεύματα να τις αντιμετωπίζουν με δυσπιστία. Η μελέτη των ζητημάτων αυτών, αν μη και η απάντηση σ’ αυτά, είναι έργο της φιλοσοφίας. [. . .] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: