Η λογική του «κοινωνικού συμβολαίου» (Γ΄ μέρος)

Η λογική του «κοινωνικού συμβολαίου
Γ΄ μέρος

Ο Τζων Λοκ είναι ο πρώτος μεγάλος εκπρόσωπος του Βρετανικού εμπειρισμού. Το έργο του συνοψίζει με τον καλύτερο τρόπο τη βρετανική εκδοχή του Διαφωτισμού με την πίστη στη μεσαία τάξη και το δικαίωμά της στην ελευθερία της συνείδησης και το δικαίωμα της στην ιδιοκτησία/περιουσία. Πίστευε στην επιστήμη και είχε εμπιστοσύνη στην αγαθότητα της ανθρωπότητας. Η επιρροή του στη φιλοσοφία και στην πολιτική θεωρία είναι ανεκτίμητη.
Ο Λοκ στην «Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως» τονίοζει ότο όλοι αποδεχόμαστε οφέλη από το κράτος και η αποδοχή μας μπορεί να θεωρηθεί μια μορφή συναίνεσης. Πιο συγκεκριμένα, αφού μια από τις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους είναι να προστατεύει την περιουσία μας –όταν την αποκτούμε με τον μόχθο στην εργασία ή από κληρονομιά-σιωπηλά συναινούμε στην δικαιοδοσία του κράτους για την περιουσία και, ως εκ τούτου, στους νόμους του. Το ίδιο ισχύει και για οποιονδήποτε, π.χ. για κάποιον που ταξιδεύει μέσω της εθνικής οδού προς τα σύνορα της χώρας προκειμένου να φύγει ως πρόσφυγας από αυτήν. Έτσι η έννοια της συναίνεσης τραβιέται στα άκρα μιας και η υποταγή στο νόμο είναι σαφώς υποχρεωτική.
Ο Λοκ στο πλαίσιο της «σχολής» του κοινωνικού συμβολαίου βασίζει τη θεωρία του στο «φυσικό δίκαιο» όπως πριν από αυτόν ο Χιούγκο Γκρότιους και ο Τόμας Χομπς. Στρέφοντας το βλέμμα στο απώτατο παρελθόν προτού ακόμη αναπτυχθεί ο πολιτισμός προσπαθούν να φανταστούν πώς συγκροτήθηκαν οι κοινωνίες. Ο Χομπς θεωρούσε ότι οι άνθρωποι στη φυσική κατάσταση ήταν βίαιοι, άπληστοι και παράλογοι κι έτσι το κράτος έπρεπε να ελέγχει των υπηκόων του τα «βασικά ένστικτα». Αντίθετα, ο Λοκ θεωρούσε ότι η ανθρώπινη φύση αφήνει χώρο για ειρηνικές και συνεργατικές σχέσεις μεταξύ ανθρώπων. Η κύρια αιτία της ύπαρξης του κράτους είναι να προστατεύει και να διατηρεί την ελευθερία των ατόμων. Τα σημερινά «ανθρώπινα δικαιώματα» έχουν τις ρίζες τους στην πολιτική φιλοσοφία του Λοκ. Ισχυριζόταν ότι όλοι άνθρωποι (men στο έργο – αν και δεν γίνεται αναφορά στις γυναίκες ο Λοκ συνέβαλε στη διάδοση των γυναικείων δικαιωμάτων) έχουν φυσικά δικαιώματα στη ζωή, στην ελευθερία (liberty) και στην περιουσία. Όταν οι κυβερνήσεις εγκαθιδρύθηκαν ανέλαβαν να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ως προϋπόθεση για την άσκηση της πολιτικής εξουσίας από αυτές.

Θανάσης Τσακίρης

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: